Wczesne wykrycie choroby w wielu przypadkach pozwala na jej skuteczne wyleczenie i ograniczenie zarówno dolegliwości, jak i kosztów późniejszej terapii po stronie pacjenta. W Cogito Med możesz zlecić przeprowadzenie screeningu w ramach wydarzenia organizowanego przez jednostkę samorządu terytorialnego lub pikniku zdrowotnego. Dowiedz się, czym są badania przesiewowe i kto powinien z nich korzystać?
Na czym polegają badania przesiewowe?
Zadaniem badań przesiewowych jest wykrycie schorzenia na jego wczesnym etapie rozwoju, często jeszcze przed pojawieniem się pierwszych objawów choroby. Dzięki temu możliwe jest włączenie odpowiedniego leczenia, które będzie dużo bardziej skuteczne i tańsze w porównaniu do leczenia zaawansowanej postaci choroby.
Badania przesiewowe przeprowadza się na pacjentach, którzy znajdują się w grupach wysokiego ryzyka i wyłącznie do wybranych rodzajów chorób. Screening realizuje się, jeżeli:
- istnieją skuteczne sposoby na wczesne wykrycie choroby,
- wykorzystywane metody wykrywania choroby są tanie i łatwo dostępne, aby można było objąć nimi duże grupy pacjentów,
- wybrane metody rozpoznawania schorzenia są bezpieczne.
Następnie wyznacza się grupy pacjentów, którzy powinni być objęci badaniami przesiewowymi biorąc pod uwagę aktualne dane epidemiologiczne.
Poznaj popularne programy profilaktyki
Rodzajów badań przesiewowych i programów profilaktycznych jest bardzo wiele. Najczęstszymi kryteriami służącymi do określenia docelowej grupy pacjentów jest wiek i płeć. Poniżej znajdziesz opis wybranych badań przesiewowych – kto może z nich skorzystać i kiedy?
Program profilaktyki raka piersi
Program profilaktyki raka piersi jest przeznaczony dla kobiet w wieku od 45 do 74 lat, które należą do jednej z trzech grup:
- nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich dwóch lat (uwzględniając rok urodzenia),
- zakończyły okres 5 lat od leczenia chirurgicznego raka piersi i pozostają w trakcie uzupełniającej hormonoterapii,
- zakończyły leczenie raka piersi i 5-letni proces monitorowania po zakończonym leczeniu.
Badania przesiewowe są znacznie lepszą metodą rozpoznawania raka niż inne sposoby, w tym samobadanie piersi czy standardowe badanie lekarskie. Pozwalają na dokładną diagnostykę i eliminują ryzyko pomyłki.
Program profilaktyki raka szyjki macicy
Wczesne wykrywanie raka szyjki macicy wykonywane jest dla kobiet w wieku od 25 do 64 lat. Do czerwca 2026 roku profilaktyka obejmuje cytologię realizowaną raz na 3 lata.
Od czerwca 2026 roku protokół badań przesiewowych ulega zmianie i obejmuje wykonywanie co 5 lat testu HPV HR z genotypowaniem, który wykrywa DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku onkogennym w wymazie z szyjki macicy. W przypadku pozytywnego wyniku badania z tego samego materiału wykonuje się cytologię na podłożu płynnym.
Program badań przesiewowych raka jelita grubego
Rak jelita grubego jest jednym z najczęściej występujących nowotworów w Polsce i drugim pod względem częstotliwości nowotworem złośliwym. Screening w tym kierunku wykonuje się u osób w wieku od 50 do 65 lat (lub 40-49 lat, gdy w bliskiej rodzinie diagnozowano nowotwór jelita grubego), jeżeli pacjent:
- nie ma objawów jelita grubego,
- nie wykonywał kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat.
Program profilaktyki chorób układu krążenia
Profilaktyka chorób układu krążenia obejmuje zbadanie ciśnienia tętniczego, BMI oraz badania krwi (z uwzględnieniem frakcji cholesterolu i glukozy). Przeprowadza się ją co 5 lat u pacjentów w wieku 35-65 lat, jeżeli nie mają rozpoznanej:
- cukrzycy
- przewlekłej choroby nerek
- rodzinnej hipercholesterolemii
- choroby układu krążenia (nie wszystkie choroby układu krążenia wyłączają z udziału w badaniach przesiewowych).
Na podstawie wyników testów lekarz prowadzący wskazuje zalecenia dalszej diagnostyki i zmiany w sposobie żywienia. Bardzo często włączenie na co dzień aktywności fizycznej oraz zmiana diety na zdrową i prawidłowo zbilansowaną szybko przynosi pozytywne rezultaty.
Program badań prenatalnych
Badania prenatalne są skierowane dla wszystkich kobiet w ciąży niezależnie od wieku. W zależności od etapu ciąży pacjentka może zostać objęta jednym z dwóch programów profilaktycznych:
- poradnictwo i badania biochemiczne (między 11 a 14 tygodniem ciąży),
- poradnictwo i USG płodu w kierunku diagnostyki wad wrodzonych (pomiędzy 11. a 14. tygodniem ciąży oraz pomiędzy 18. a 22. tygodniem i 6. dniem ciąży).
Do badań genetycznych kierowane są kobiety, u których stwierdzono przynajmniej jedną z poniższych nieprawidłowości:
- wystąpienie w poprzedniej ciąży aberracji chromosomowej płodu lub dziecka,
- stwierdzenie wystąpienia strukturalnych aberracji chromosomowych u ciężarnej lub u ojca dziecka
- stwierdzenie znacznie większego ryzyka urodzenia dziecka dotkniętego chorobą uwarunkowaną monogenowo lub wieloczynnikową,
- stwierdzenie w czasie ciąży nieprawidłowego wyniku badania USG lub badań biochemicznych wskazujących na zwiększone ryzyko aberracji chromosomowej lub wady płodu.
W celu wzięcia udziału w programie potrzebne jest skierowanie od lekarza prowadzącego ciążę. Dokument powinien określać stopień zaawansowania ciąży. Badanie przesiewowe dla kobiet w ciąży może obejmować zarówno nieinwazyjne badanie biochemiczne i USG płodu, jak i pobranie materiału do badań genetycznych. Możliwe jest też wykonania badania cytogenetycznego oraz udzielenie porady genetycznej.
Program profilaktyki chorób odtytoniowych
Profilaktyka chorób odtytoniowych jest adresowana do osób powyżej 18 roku życia palących wyroby tytoniowe oraz pacjentów w wieku między 40. a 65. rokiem życia, które:
- nie miały wykonanych badań spirometrycznych w ramach programu profilaktyki POChP w ciągu ostatnich trzech lat
- nie miały zdiagnozowanej wcześniej, w sposób potwierdzony badaniem spirometrycznym, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, przewlekłego zapalenia oskrzeli lub rozedmy.
W ramach badań przesiewowych można liczyć nie tylko na podstawowe badania przedmiotowe i badania fizykalne, ale także możliwość wykonania spirometrii.
Program profilaktyki gruźlicy
Badania profilaktyczne w kierunku gruźlicy są przeznaczone dla osób powyżej 18. roku życia, które miały kontakt z osobą chorą na rozpoznaną i aktywną gruźlicę albo ze względu na trudne warunki życiowe kwalifikują się do grupy podwyższonego ryzyka.
Screening w kierunku gruźlicy obejmuje edukację zdrowotną pacjenta, a w przypadku osób o zwiększonym ryzyku zachorowania również diagnostykę uzupełniającą.
Kto skorzysta z badań przesiewowych Cogito Med?
Wybierając ofertę Cogito Med, możesz skorzystać z wielu różnych badań uznanych za „złoty standard” diagnostyczny. Wykonujemy między innymi:
- spirometrię w celu wykrywania POChP,
- densytometrię w celu badania gęstości kości (BMD),
- wideodermatoskopię w celu diagnozy zmian skórnych (np. czerniaka).
- konsultacje z dietetykiem,
- porady medyczne i zdrowotne.
Nie jesteś pewien, czy należy Ci się profilaktyka raka jelita grubego? Chciałbyś zmienić codzienne nawyki, ponieważ znajdujesz się w grupie podwyższonego ryzyka dla pacjentów zagrożonych cukrzycą, ale nie wiesz, od czego zacząć? Możemy Ci pomóc!
Doskonale wiemy, że w Polsce liczba pacjentów decydujących się na udział w przysługujących im badaniach skriningowych wciąż pozostaje niska. Warto zmieniać stopniowo tę świadomość. Badania przesiewowe mogą skutkować spadkiem zachorowalności na nowotwory złośliwe i wiele innych chorób.
Polecamy ofertę Cogito Med zarówno samorządom, jak i organizacjom NGO, które chcą zwiększyć dostępność do podstawowych badań diagnostycznych. Z naszych usług chętnie korzystają również zakład pracy, pozwalając pracownikom przebadać się bez konieczności odwiedzania przychodni POZ.
Nasze usługi to nie tylko inwestycja w ludzkie zdrowie. To także budowa pozytywnego wizerunku i świadomości społecznej. Chcesz dowiedzieć się więcej o usługach Cogito Med? Napisz lub zadzwoń i opowiedz nam o swoich potrzebach.
Dysponujemy zarówno zapleczem sprzętowym, jak i wykwalifikowaną kadrą medyczną. Pomagamy w przygotowaniu materiałów promujących wydarzenie.
Najczęstsze pytania i odpowiedzi (FAQ):
Q: Czy potrzebujesz skierowania, aby skorzystać z diagnostyki mobilnej Cogito Med?
A: W Polsce nie jest wymagane skierowanie do udziału w programach profilaktycznych. Do testów takich jak badanie mammograficzne lub przesiewowe badania w kierunku chorób układu krążenia nie potrzebujesz skierowania. Dzięki temu można wykryć ewentualną chorobę we wczesnym stadium i — po konsultacji ze specjalistą — ułożyć indywidualny plan zdrowotny.
Q: Jakie to są badania przesiewowe?
A: Badania przesiewowe to profilaktyczne testy pozwalające na wczesne wykrycie choroby i wdrożenie efektywnego leczenia. Większość z nich można przeprowadzić bez skierowania od specjalisty. W wielu przypadkach istnieje również możliwość skorzystania z usług medycyny mobilnej.
Q: Co wchodzi w skład badań przesiewowych?
A: Zakres badań przesiewowych w zależności od choroby będzie wyglądał inaczej. Po postawieniu wstępnej diagnozy potrzebne może być skierowanie pacjenta do pogłębionej diagnostyki, leczenia w poradni specjalistycznej lub na oddziale szpitalnym.
Q: Co daje wczesne wykrycie raka?
A: Wczesne wykrycie raka to przede wszystkim szansa na jego pełne wyleczenie, które w wielu przypadkach przekracza 90%. Profilaktyka raka prostaty, jelita grubego i innych narządów umożliwia też zastosowanie mniej inwazyjnych metod terapeutycznych i szybszy powrót pacjenta do zdrowia. Trzeba pamiętać, że osoby, u których w rodzinie występowały przypadki zachorowań na nowotwory, mogą mieć zwiększone ryzyko dziedziczne.
Q: Jakie badania na wczesne wykrycie raka?
A: Na wczesne wykrycie raka pozwalają przede wszystkim regularna badania przesiewowe. Obejmują one zarówno ogólne badania krwi, moczu, jak i kału, a także badania specjalistyczne. W przypadku kobiet kluczowe znaczenie ma cytologia i mammografia. Mężczyźni powinni pamiętać o badaniu prostaty. Pacjenci obu płci mogą rozważyć kolonoskopię, dermatoskopię, USG jamy brzusznej i RTG klatki piersiowej.