Każdy pracodawca, który zatrudnia pracowników na podstawie umowy o pracę, musi pamiętać o przeprowadzeniu profilaktycznych badań wśród osób zatrudnionych. Stanowią one podstawę dopuszczenia pracownika do świadczenia pracy. Sprawdź ofertę badań profilaktycznych dla firm od Cogito Med. Skorzystaj z naszego doświadczenia, zasobów i zadbaj o zdrowie pracowników w miejscu pracy.
Dlaczego pracodawca musi przeprowadzać badania profilaktyczne pracowników?
Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest profilaktyka zdrowotna pracowników wykonujących swoje zadania na podstawie stosunku pracy. Wynika on wprost z przepisów kodeksu pracy. Wykonujemy badania będące podstawą wydania zaświadczenia o braku przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Dopuszczenie do pracy osoby bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stanowi naruszenie przepisów prawa i jest zagrożone odpowiedzialnością prawną.
Profilaktyka zdrowotna to jednak nie tylko przepisy. To przede wszystkim inwestycja w pracowników. Pozwala na wczesne wykrycie problemów zdrowotnych i podjęcie odpowiednich działań, zanim pojawi się choroba zawodowa, zwolnienia lekarskie lub wypadek przy pracy i konieczność wypłaty odszkodowania.
Wszystkie badania profilaktyczne są przeprowadzane na koszt pracodawcy, a w miarę możliwości w godzinach pracy. Za czas niewykonywania pracy w związku z profilaktyką pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia.
Skierowania na badania i orzeczenia lekarskie, wydane w związku z przeprowadzonymi badaniami okresowymi, pracodawca przechowuje w części B akt osobowych pracownika.


Jakie są rodzaje badań profilaktycznych?
Wyróżnia się trzy rodzaje badań profilaktycznych – wstępne, okresowe i kontrolne. Każde z nich jest przeprowadzane na podstawie skierowania wystawionego przez pracodawcę. Takie skierowanie musi zawierać podstawowe dane firmy (nazwa, numer NIP), dane pracownika oraz wskazanie stanowiska pracy wraz z wyliczeniem czynników ryzyka, jakie pojawiają się przy wykonywaniu danego rodzaju czynności.
W dokumencie trzeba też wskazać informacje o występowaniu na stanowisku lub stanowiskach pracy czynników niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia lub czynników uciążliwych i innych wynikających ze sposobu wykonywania pracy z podaniem wielkości narażenia oraz aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia. Firma, która kieruje pracownika na badania profilaktyczne, samodzielnie określa czynniki uciążliwe występujące na danym stanowisku.
Pamiętaj, że pracodawca ma obowiązek zawrzeć pisemną umowę z jednostką służby medycyny pracy, która będzie sprawowała opiekę zdrowotną nad pracownikami. Brak takiej umowy grozi sankcjami prawnymi.
Badania wstępne
Wstępnym badaniom lekarskim podlegają trzy grupy osób. Są to:
- osoby przyjmowane do pracy,
- pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy,
- inni pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.
Badania wstępne należy przeprowadzić przed dopuszczeniem pracownika do pracy (najpóźniej w dniu podjęcia pracy).
Obowiązek przeprowadzenia badań wstępnych nie występuje w przypadku osób, które są przyjmowane:
- ponownie do pracy u tego samego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy z tym pracodawcą (decydujące znaczenie ma termin oraz czynniki ryzyka, które muszą być tożsame),
- do pracy u innego pracodawcy na dane stanowisko w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy, jeżeli przedstawią pracodawcy aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie. Pracodawca musi potwierdzić, że warunki pracy odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy,
- do pracy a pozostające jednocześnie w stosunku pracy z innym pracodawcą – pod warunkiem że posiadają ważne badania lekarskie, a stanowisko pracy, na którym będą wykonywać pracę, odpowiada warunkom już wykonywanej przez nich pracy.
Badania okresowe
Badania okresowe powtarza się cyklicznie w celu weryfikacji stanu zdrowia pracownika i ustalenia, czy w związku z wykonywanie pracy nie doszło do pogorszenia się jego stanu zdrowia. Podlegają im wszyscy pracownicy, ale częstotliwość badań okresowych jest uzależniona od charakteru wykonywanej pracy.
Ogólna zasada nakazuje powtarzanie badań okresowych co 5 lat. Poszczególne rodzaje pracy mogą przewidywać krótszy termin (np. wykonywanie prac na wysokości, prace niebezpieczne, podeszły wiek pracownika). Lekarz orzecznik ma prawo skrócić również okres między badaniami, jeśli jest to uzasadnione wynikami zdrowotnymi pracownika.
Trzeba pamiętać, że pracodawca zatrudniający pracowników w warunkach narażenia na działanie substancji i czynników rakotwórczych lub pyłów zwłókniających jest zobowiązany zapewnić tym pracownikom okresowe badania:
- po zaprzestaniu pracy w kontakcie z tymi substancjami i czynnikami lub pyłami (z urzędu) oraz
- po rozwiązaniu stosunku pracy (na wniosek pracownika).
Badania kontrolne
Badania profilaktyczne dla firm obejmują również kontrolę zdolności do pracy na danym stanowisku po zwolnieniu trwającym minimum 30 dni. Ich celem jest zweryfikowanie bezpieczeństwa kontynuowania pracy.
Czy zleceniobiorca ma obowiązek poddać się badaniom profilaktycznym?
Co do zasady zleceniobiorca nie ma obowiązku poddawaniu się badaniom profilaktycznym. Zasady obowiązujące w zakładzie pracy mogą jednak wymagać wykonania badań lekarskich. Są one realizowane na koszt pracowników, chyba że zleceniodawca postanowi inaczej. W zależności od specyfiki pracy zleceniodawca może wymagać innych badań.
Prowadzisz firmę i współpracujesz z ekspertami na zasadzie B2B, ale nie jesteś pewien, jakie są Twoje obowiązki z zakresu profilaktyki zdrowotnej pracowników? Zadzwoń lub wypełnij form

Prowadzenie akcji profilaktycznych w Twojej firmie
W Cogito Med możesz zamówić znacznie więcej niż wyłącznie podstawową profilaktykę zdrowotną. Realizujemy także programy profilaktyczne skierowane przeciwko popularnym chorobom cywilizacyjnym jak badanie poziomu markerów nowotworowych, spirometria lub densytometria. Dzięki temu w przypadku wykrycia u pracowników objawów wskazujących na konkretne schorzenie jesteśmy w stanie zasygnalizować na odpowiednio wczesnym etapie potrzebę zajęcia się danym problemem zdrowotnym.
Wszystkie działania realizujemy bezpośrednio w siedzibie firmy w terminach uzgodnionych indywidualnie. Przedsiębiorstwa, które decydują się na dłuższą współpracę z Cogito Med, często zamawiają u nas również organizację pikników promujących zdrowy tryb życia.
Dlaczego pracownik potrzebuje orzeczenia lekarskiego?
Orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania danego rodzaju pracy jest niezbędne do legalnego zatrudnienia pracownika. Należy pamiętać, że dopuszczenie pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stanowi naruszenie przepisów prawa pracy.
Jaki jest zakres profilaktyki zdrowotnej względem pracowników?
Podstawowe badania to badania wstępne, okresowe i kontrolne. Dodatkowo obowiązek pracodawcy w tym zakresie obejmuje wykonywanie badań lekarskich poza terminami naznaczonych badań okresowych i orzekanie o możliwości wykonywania dotychczasowej pracy w przypadkach:
- stwierdzenia szkodliwego wpływu wykonywanej pracy na zdrowie pracownika i związanej z tym konieczności przeniesienia go do innej pracy,
- ciąży pracownicy, jeżeli stan ten uniemożliwia jej wykonywanie dotychczasowej pracy,
- stwierdzenia u pracownika niezdolności do wykonywania dotychczasowej pracy na skutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, gdy jednocześnie pracownik nie został uznany za niezdolnego do pracy,
- stwierdzenia u pracownika objawów wskazujących na powstawanie choroby zawodowej (np. pylicy).
- Wykonanie badań u pracowników zatrudnionych na stanowiskach o podobnych zagrożeniach przy pracach w warunkach występowania przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia.
- Wykonanie badań celowanych lub testów ekspozycyjnych u pracowników zatrudnionych w podobnym zagrożeniu w razie wystąpienia w zakładzie przypadku choroby zawodowej.
Obowiązek kontroli ważności badań ma znaczenie niezależnie od skali działania firmy. Zarówno przedsiębiorstwa zatrudniające kilka, jak i kilkaset osób, muszą oceniać uprawnienia pracowników w taki sam sposób.
Sprawdź usługi z zakresu medycyny pracy w Cogito Med
W Cogito Med wierzymy, że zdrowie pracowników jest najważniejsze dla dobrostanu firmy. Jego ochrona to nie tylko realizacja obowiązków wynikających z ustawy, ale przede wszystkim inwestycja w rozwój przedsiębiorstwa. Wczesne wykrycie schorzeń pozwala na szybkie leczenie, co zmniejsza liczbę długotrwałych zwolnień lekarskich.
Powierz nam opiekę nad zdrowotną profilaktyką pracowniczą w swojej firmie. Działamy na terenie całej Polski. Dysponujemy własną infrastrukturą oraz środkami transportu. Nad przebiegiem badań czuwa wykwalifikowana kadra medyczna. Organizowanie dla pracowników profilaktycznych programów badań oraz edukacji zdrowotnej przynosi korzyści zarówno dla zdrowia zespołu, jak i dla firmy.
Pytania i odpowiedzi:
Najczęstsze pytania i odpowiedzi (FAQ):
Q: Czy właściciel firmy jednoosobowej musi mieć badania lekarskie?
A: Badania lekarskie są kluczowe w relacji pracodawca-pracownik. Osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą nie muszą pamiętać o profilaktyce.
Q: Jakie są 3 podstawowe badania profilaktyczne?
A: Do badań profilaktycznych, które należy wykonywać regularnie, zaliczają się przede wszystkim morfologia krwi, badanie ogólne moczu oraz poziom glukozy na czczo. Dodatkowo badania pracownicze mogą objąć specjalne testy np. okulistyczne lub dla kierowców.
Q: Jakie badania lekarskie są obowiązkowe dla pracowników?
A: Podstawowa profilaktyka pracownicza obejmuje badania wstępne (przed rozpoczęciem pracy), okresowe (w trakcie zatrudnienia) i kontrolne (w przypadku nieobecności w pracy dłużej niż 30 dni).
Q: Co ile badania profilaktyczne w pracy?
A: Badania okresowe w pracy biurowej wykonywane są zazwyczaj co 3–4 lata, natomiast w warunkach szkodliwych nawet corocznie. Praca na określonym stanowisku, a także dodatkowe czynniki jak wiek mogą powodować większą częstotliwość profilaktyki. Lekarz może również skrócić bazowy, 5-latni okres, jeżeli uzasadnia to stan pracownika.